Đại biểu học sinh Trường Trưng Vương, Hà Nội chúc mừng sinh nhật Người (19-5-1956)
(Ảnh tư liệu).
Hướng đến kỷ niệm 136 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh 19/5 và ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam 18/5, với bài học từ tầm nhìn của Chủ tịch Hồ Chí Minh về khoa học và kỹ thuật, cùng tinh thần đột phá của Nghị quyết 57-NQ/TW.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến sự phát triển của khoa học và công nghệ. Người đã sớm nhận thấy vai trò của khoa học và công nghệ đối với quá trình xây dựng và phát triển đất nước.
Tư tưởng của Người về phát triển khoa học và công nghệ đã trở thành tài sản tinh thần vô giá, là “kim chỉ nam” cho Đảng, Nhà nước ta hoạch định đường lối, chính sách về đầu tư phát triển khoa học và công nghệ trong giai đoạn hiện nay.
Với vai trò là người sáng lập ra nhà nước và trực tiếp lãnh đạo xây dựng nhà nước trong suốt 24 năm, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có những quan điểm đúng đắn về vai trò của khoa học và công nghệ.
Trước hết, Người coi khoa học và công nghệ là lực lượng sản xuất trực tiếp và là động lực của tiến bộ xã hội. Người viết: “Khoa học phải từ sản xuất mà ra và phải trở lại phục vụ sản xuất, phục vụ quần chúng, nhằm nâng cao nǎng suất lao động và không ngừng cải thiện đời sống của nhân dân, bảo đảm cho chủ nghĩa xã hội thắng lợi" và "cách mạng xã hội chủ nghĩa gắn liền với sự phát triển khoa học và kỹ thuật, với sự phát triển vǎn hóa của nhân dân". Cho nên, muốn có tiến bộ, ấm no, hạnh phúc thì phải xây dựng Chủ nghĩa xã hội và phát triển khoa học, công nghệ.
Trong lời kêu gọi thi đua ái quốc, Bác Hồ đã động viên trí thức thi đua sáng tác và nghiên cứu phát minh (Ảnh tư liệu).
Thứ hai, phát triển khoa học, công nghệ phải đi đôi với giáo dục và đào tạo. Người đã chỉ rõ muốn khoa học, kỹ thuật phát triển thì đòi hỏi con người phải có trí tuệ, có trình độ vǎn hóa và tri thức nhất định đủ khả nǎng làm chủ được các phương tiện và quy trình kỹ thuật cũng như có khả nǎng sáng tạo và có những phát minh mới.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt chú trọng đến việc phát triển nguồn nhân lực khoa học, nhấn mạnh tinh thần tự lực, tự cường trong phát triển khoa học kỹ thuật. Người nhấn mạnh đến đào tạo đội ngũ trí thức, kỹ sư và công nhân lành nghề, đồng thời khuyến khích thế hệ trẻ học tập, nghiên cứu để làm chủ khoa học kỹ thuật. Người có niềm tin mãnh liệt rằng Việt Nam có thể dựa vào trí tuệ và sự sáng tạo của nhân dân để vượt qua khó khăn, từng bước làm chủ công nghệ và xây dựng nền khoa học độc lập. Tại buổi Lễ khai mạc trường Đại học Nhân dân Việt Nam vào ngày 19 tháng 1 năm 1955, Người dạy rằng: “Nhiệm vụ của thanh niên không phải là đòi hỏi nước nhà đã cho mình những gì, mà phải tự hỏi mình đã làm gì cho nước nhà”. Người cũng đề cao việc học hỏi kinh nghiệm quốc tế nhưng phải phù hợp với điều kiện Việt Nam. Chủ tịch Hồ Chí Minh hết sức quan tâm thu hút và phát huy vai trò của các nhà khoa học, nhà trí thức. Đặt niềm tin vào Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhiều tên tuổi lớn đã vượt gian khó, lập nên kỳ tích khoa học kỹ thuật trong kháng chiến như: Trần Đại Nghĩa, Tạ Quang Bửu, Tôn Thất Tùng, Phạm Ngọc Thạch, Đặng Văn Ngữ…
Hồ Chí Minh nói: "Máy móc ngày càng tinh xảo, nếu không có trình độ vǎn hóa và kỹ thuật thì không thể điều khiển được. Trước đây làm việc theo lối thủ công, nhưng bây giờ làm bằng máy móc tinh xảo cả, nên việc học tập vǎn hóa, nâng cao trình độ kỹ thuật là rất cần thiết".
Thứ ba, mở rộng giao lưu, hợp tác với nước ngoài trong lĩnh vực khoa học và công nghệ. Người nhắc nhở cán bộ và nhân dân ta phải tranh thủ học tập kinh nghiệm các nước anh em và các chuyên gia.
Theo Người, tình hình trong nước và thế giới luôn luôn biến đổi, công việc của chúng ta nhiều và mới, kỹ thuật của thế giới ngày càng tiến bộ, nhưng sự hiểu biết của chúng ta có hạn, muốn tiến bộ kịp sự biến đổi vô cùng vô tận, thì chúng ta phải không ngừng nghiên cứu, học tập lý luận và kỹ thuật, mở rộng giao lưu, hợp tác quốc tế để phát triển khoa học và công nghệ.
Kỷ niệm 136 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nay là Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Một chặng đường lịch sử đã qua, từ nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển khoa học, kỹ thuật đến Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị hiện nay, đó là tầm nhìn cho những bước phát triển đột phá, đưa đất nước Việt Nam bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, kỷ nguyên phát triển phồn vinh.
Với tinh thần “làm theo lời Bác”, kế thừa tư tưởng Hồ Chí Minh và tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW, Viện VKIST đã và đang nỗ lực đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là minh chứng cho quyết tâm vươn mình mạnh mẽ, thích ứng với những thay đổi nhanh chóng về thể chế và chính sách, nhằm thu hút nhân tài, tập trung trí tuệ cho nghiên cứu trình độ cao, phát triển các công nghệ chiến lược, góp phần tích cực vào sự phát triển kinh tế – xã hội của đất nước.
