Kem Rau Má Plus – Ứng dụng dược liệu Việt trong hỗ trợ phục hồi vết thương bỏng

Bỏng và nhu cầu khắc phục tổn thương hiệu quả, an toàn

Bỏng là tổn thương da và mô do nhiệt, bức xạ, hóa chất hoặc ma sát. Việc khắc phục tổn thương và chăm sóc vết bỏng tại chỗ giúp ngăn ngừa nhiễm khuẩn, thúc đẩy tái tạo mô, hạn chế sẹo và giảm đau. Do đó, nghiên cứu phát triển sản phẩm hỗ trợ hỗ trợ phục hồi vết bỏng từ thảo dược an toàn, hiệu quả và chi phí hợp lý là hướng đi cần thiết và bền vững.

Từ nhu cầu thực tiễn đó, nhóm nghiên cứu tại Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam – Hàn Quốc (VKIST) đã tiến hành nghiên cứu, bào chế và thử nghiệm sản phẩm Kem Rau Má Plus – sản phẩm kem bôi da kết hợp chiết xuất từ Rau má (Centella asiatica) và andrographolide phân lập từ cây xuyên tâm liên (Andrographis paniculata).

Sự phối hợp dược tính của hai dược liệu có giá trị sinh học

Rau má (Centella asiatica) thuộc họ Apiaceae, là loài cây phổ biến tại Việt Nam, thích nghi tốt với nhiều điều kiện khí hậu, đặc biệt phát triển mạnh ở các tỉnh Thanh Hóa, Thừa Thiên Huế và khu vực duyên hải miền Trung. Thành phần chính của Rau má gồm các saponin triterpenoid như asiaticoside, madecassoside, asiaticoside B, axit asiatic, axit madecassic và axit terminolic. Các hợp chất này đã được chứng minh có khả năng kích thích tổng hợp collagen và fibronectin, thúc đẩy tái tạo mô, làm lành vết thương, điều hòa tăng sinh nguyên bào sợi và hạn chế sẹo. Nhiều nghiên cứu hiện đại đã khẳng định hiệu quả của Rau má trong điều trị các bệnh da liễu, đặc biệt là tổn thương do bỏng.

Xuyên tâm liên (Andrographis paniculata) thuộc họ Acanthaceae, là cây dược liệu phổ biến ở nhiều nước châu Á, trong đó có Việt Nam. Thành phần chính là andrographolide, một diterpenoid có hoạt tính chống viêm, kháng khuẩn phổ rộng. Ngoài ra, andrographolide còn có khả năng kích thích tăng sinh nguyên bào sợi, thúc đẩy hình thành mạch máu mới tại vùng tổn thương và giảm kích ứng.

Hiệu quả khắc phục tổn thương bỏng nhiệt của Kem Rau Má Plus trên mô hình gây bỏng thực nghiệm

Mẫu nghiên cứu: Kem Rau Má Plus được bào chế tại Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam Hàn Quốc (VKIST) đạt tiêu chuẩn cơ sở 10:2004/VKIST theo quy trình công nghệ thuộc đề tài cấp Bộ Khoa học Công nghệ 01/2021/M003. Thành phần và công thức Kem Rau Má Plus bao gồm: 1,0% saponin triterpenoid (từ cao định chuẩn Rau má hàm lượng 55% saponin), 0,1% andrographolide (từ andrographolide hàm lượng 95%) cùng các tá dược phụ trợ khác như polysorbate 80, cetyl alcohol, glyceryl monostearate, …

Nghiên cứu tác dụng khả năng khắc phục tổn thương do bỏng được thực hiện trên chuột cống trắng gây bỏng nhiệt, với hai mức liều bôi trực tiếp tại chỗ (0,02 g/cm² và 0,04 g/cm², 2 lần/ngày) trong 21 ngày.

Bảng thống kê Ảnh hưởng của Kem Rau Má Plus trên diện tích vết bỏng tại các thời điểm nghiên cứu

(Số liệu được biểu diễn dưới dạng trung bình ± SD (n=10). *p<0,05; ***p<0,001: so với lô mô hình).

Kết quả cho thấy, Kem Rau Má Plus ở cả 2 liều nghiên cứu có tác dụng hỗ trợ phục hồi vết thương bỏng thông qua việc làm giảm diện tích vết bỏng có ý nghĩa thống kê so với lô mô hình sau 14 ngày và sau 21 ngày bôi thuốc (phần trăm diện tích giảm so với lô mô hình của 2 liều thử sau 14 ngày lần lượt là 26,10% và 22,45%, sau 21 ngày lần lượt là 71,89% và 78,43%) đạt hiệu quả tương đương nhóm đối chứng sử dụng kem chứa Sulfadiazin bạc.

Kết quả phân tích nồng độ hydroxyprolin trong da của chuột sau 3 tuần sử dụng cho thấy: lô bôi Kem Rau Má Plus liều 0,02 g/cm² đạt 29,74 mg/g, lô bôi Kem Rau Má Plus liều 0,04 g/cm² đạt 31,07 mg/g tăng tương ứng 38,6% và 44,8% so với lô mô hình (21,45 mg/g), tương đương mức tăng của 41,6% của lô bôi Sulfadiazin bạc (30,37 mg/g). Mức tăng rõ rệt nồng độ hydroxyprolin trong da của chuột ở các nhóm có sử dụng sản phẩm, cho thấy sự phục hồi cấu trúc da.

Tính an toàn của Kem Rau Má Plus cũng đã được nghiên cứu thông qua đánh giá ảnh hưởng toàn thân trên mô hình thực nghiệm. Kết quả cho thấy: Kem Rau Má Plus với liều nghiên cứu không gây ảnh hưởng đến tình trạng chung, cân nặng chuột và các chỉ số huyết học (hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu, huyết sắc tố, hematocrit, công thức bạch cầu). Phân tích các chỉ số chức năng gan (bilirubin toàn phần, albumin, cholesterol, AST, ALT) và thận (creatinin) cho thấy không có thay đổi đáng kể so với nhóm chứng. Quan sát đại thể và mô học gan, thận cho thấy không có tổn thương hoặc thay đổi hình thái rõ rệt sau 21 ngày sử dụng sản phẩm.

Những kết quả này cho thấy Kem Rau Má Plus chứa cao Rau má và andrographolide ở cả 2 mức liều nghiên cứu, có tác dụng hỗ trợ phục hồi vết thương bỏng trên mô hình gây bỏng thực nghiệm thể hiện qua việc làm giảm diện tích vết bỏng, tác dụng này tương đương với chứng dương bôi sulfadiazin bạc, tăng nồng độ hydroxyprolin trong da và cải thiện cấu trúc vi thể da sau 3 tuần sử dụng kem bôi.

Hướng đi mới từ nguồn dược liệu Việt

Kết quả nghiên cứu trên cho thấy: Chế phẩm Kem Rau Má Plus với sự kết hợp giữa chiết xuất Rau má và andrographolide có hiệu quả rõ rệt trong khắc phục tổn thương do bỏng trên mô hình thực nghiệm. Đây là bằng chứng khoa học thuyết phục cho tiềm năng phát triển thuốc chữa bỏng từ nguồn dược liệu Rau má và Xuyên tâm liên của Việt Nam phù hợp với điều kiện chăm sóc y tế cơ bản ở nhiều địa phương.

Thành công này không chỉ khẳng định giá trị của dược liệu Việt Nam, mà còn góp phần mở ra một hướng đi bền vững trong nghiên cứu và phát triển sản phẩm y dược có nguồn gốc thiên nhiên.

 

Nguồn tham khảo: https://jprdi.vn/JP/article/view/246